वृत्त क्रमांक

चारा साक्षरतेतून चारा टंचाईवर मात करा

• सोमठाणा येथे शेतकरी व पशुपालकांना शास्त्रीय चारा व्यवस्थापनाचे मार्गदर्शन

• निकृष्ट चारा सकस करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरावर भर

• हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानातून पर्यायी चारा उत्पादन

नांदेड(जिमाका), दि. 9 : जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थिती आणि संभाव्य चारा टंचाई लक्षात घेता उपलब्ध चाऱ्याचा कार्यक्षम वापर करून पशुधनाला सकस व पौष्टिक आहार उपलब्ध करून देण्यासाठी जिल्हाभर ‘चारा साक्षरता अभियान’ राबविण्यात येत आहे. जिल्हाधिकारी आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, जिल्हा परिषद यांच्या संकल्पनेतून राबविण्यात येणाऱ्या या अभियानांतर्गत भोकर तालुक्यातील सोमठाणा येथे शेतकरी व पशुपालकांसाठी चारा व्यवस्थापन आणि पशुपोषणविषयक जनजागृती कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला.

दुष्काळी परिस्थितीत हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता कमी झाल्यास ज्वारीचा कडबा, गव्हाचे काड आणि अन्य कोरड्या चाऱ्याचा वापर वाढतो. अशा चाऱ्याची पाचकता व पोषणमूल्य तुलनेने कमी असल्याने पशुधनाच्या आरोग्यावर आणि दूध उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. यावर उपाय म्हणून योग्य कोरड्या चाऱ्यावर युरिया-मोलासेस प्रक्रिया करण्याच्या तंत्रज्ञानाची माहिती शेतकरी व पशुपालकांना देण्यात आली. या प्रक्रियेमुळे चाऱ्याची पाचकता सुधारण्यास आणि मोलासेसच्या वापरामुळे रुचकरता वाढण्यास मदत होते. ही प्रक्रिया तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य प्रमाणात व सुरक्षित पद्धतीने करणे आवश्यक असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले.

चारा उत्पादनासाठी जमीन आणि पाण्याची उपलब्धता मर्यादित असताना कमी जागेत नियंत्रित पाणीवापरातून अंकुरित हिरवा चारा तयार करण्यासाठी हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञान उपयुक्त ठरू शकते. या तंत्रज्ञानाची माहिती देताना हा चारा संतुलित पशुआहाराचा पूरक घटक असल्याचे सांगण्यात आले. हिरवा चारा, वाळलेला चारा, संतुलित पशुखाद्य आणि खनिज मिश्रण यांचा जनावरांच्या गरजेनुसार योग्य समतोल राखण्याचे आवाहन करण्यात आले.

उपलब्ध चाऱ्याचा जास्तीत जास्त उपयोग करण्यासाठी कडबाकुट्टी यंत्राचा वापर, हिरव्या चाऱ्यापासून मुरघास निर्मिती, कोरड्या चाऱ्याची योग्य साठवणूक आणि पशुधनाच्या गरजेनुसार संतुलित आहाराचे नियोजन याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. केवळ चारा उत्पादन वाढविणे पुरेसे नसून उपलब्ध चाऱ्याचे पोषणमूल्य वाढविणे, त्याची नासाडी टाळणे आणि साठवणुकीचे योग्य नियोजन करणेही तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे सांगण्यात आले. 

या कार्यक्रमास जिल्हा उपआयुक्त पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय डॉ. सखाराम खुणे, सहाय्यक आयुक्त पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय डॉ. प्रविणकुमार घुले, पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. अविनाश बुन्नावार, डॉ. दीक्षाली मोरे, डॉ. उमेश सोनटक्के तसेच पशुधन पर्यवेक्षक केदार देशमुख, रविकुमार बबिलवाड आणि विजय विभुते उपस्थित होते.

जिल्ह्यातील प्रत्येक गावापर्यंत चारा साक्षरता अभियान पोहोचवून शेतकरी व पशुपालकांना आधुनिक, शास्त्रीय आणि किफायतशीर चारा व्यवस्थापन तंत्रज्ञानाची माहिती देण्यावर भर देण्यात येत आहे. उपलब्ध चाऱ्याचा कार्यक्षम वापर, योग्य साठवणूक आणि संतुलित पशुआहाराच्या माध्यमातून दुष्काळी परिस्थितीत पशुधनाचे आरोग्य व उत्पादनक्षमता टिकविण्याचे आवाहन या कार्यक्रमातून करण्यात आले.

**