वृत्त क्रमांक

 मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण कार्यक्रमांतर्गत

दावे व हरकती दाखल करण्याच्या कालावधीत वाढ 

वाढीव कालावधीचा नव मतदारांनी तसेच गणना पत्रक भरून न दिलेल्या मतदारांनी लाभ घेण्याचे जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा निवडणूक अधिकारी राहुल कर्डिले यांचे मतदारांना आवाहन 

नांदेड, दि. 12 ऑक्टोबर : भारत निवडणूक आयोगाने महाराष्ट्र राज्यातील मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण कार्यक्रमांतर्गत (Special Intensive Revision – SIR) दावे व हरकती दाखल करण्याच्या कालावधीत वाढ केली आहे. त्यानुसार, दावे व हरकती दाखल करण्याची अंतिम मुदत दिनांक 12 ऑक्टोबर 2026 वरून 26 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत वाढविण्यात आली आहे. 

दिनांक 01 ऑक्टोबर 2026 हा अर्हता दिनांक निश्चित करून राबविण्यात येत असलेल्या सदर कार्यक्रमांतर्गत दिनांक 31 ऑगस्ट 2026 रोजी प्रारूप मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. प्रारूप मतदार यादीच्या अनुषंगाने नागरिकांना आपले नाव व इतर तपशील तपासून घेता यावेत तसेच आवश्यक असल्यास दावे व हरकती दाखल करता याव्यात यासाठी भारत निवडणूक आयोगाने मुदतवाढ दिली आहे.

या पार्श्वभूमीवर जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा निवडणूक अधिकारी राहुल कर्डिले यांनी जिल्ह्यातील सर्व मतदारांना आवाहन केले आहे की, त्यांनी प्रारूप मतदार यादीमध्ये आपले नाव व संबंधित तपशील तपासून घ्यावेत. मतदार यादीमध्ये नाव नसल्याचे किंवा नोंदींमध्ये त्रुटी असल्याचे निदर्शनास आल्यास, संबंधित मतदार नोंदणी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधून विहित नमुन्यात आवश्यक कागदपत्रांसह दावा किंवा हरकत दाखल करावी.

 सुधारित वेळापत्रक पुढीलप्रमाणे आहे

दावे व हरकती दाखल करण्याचा कालावधी दिनांक 31 ऑगस्ट 2026 ते 26 ऑक्टोबर 2026,

दावे व हरकती निकाली काढण्याचा कालावधी 31 ऑगस्ट 2026 ते 10 नोव्हेंबर 2026,

अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध करणे 16 नोव्हेंबर 2026. 

जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा निवडणूक अधिकारी राहुल कर्डिले यांनी पुढे आवाहन केले आहे की, सर्व पात्र मतदारांनी या मुदतवाढीची नोंद घेऊन दिनांक 26 ऑक्टोबर 2026 पूर्वी मतदार यादीत नोंद करण्यासाठी आवश्यक ती कार्यवाही पूर्ण करावी. तसेच, आपल्या कुटुंबातील सदस्य, परिसरातील नागरिक आणि पात्र मतदारांनाही मतदार यादीतील नोंदी तपासण्याबाबत माहिती द्यावी, जेणेकरून कोणताही पात्र मतदार मतदार यादीत नाव नोंदविण्यापासून  वंचित राहणार नाही तसेच कोणताही अपात्र मतदार मतदार यादीत समाविष्ट होणार नाही 

भारत निवडणूक आयोगाने निश्चित केलेल्या सुधारित वेळापत्रकानुसार अंतिम मतदार यादी दिनांक 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रसिद्ध करण्यात येणार आहे. 

नांदेड जिल्ह्यातील सर्व मतदारांनी मतदार यादीतील आपले नाव व तपशील तपासून घ्यावेत आणि आवश्यक असल्यास विहित मुदतीत दावे व हरकती दाखल कराव्यात, असे आवाहन जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा निवडणूक अधिकारी राहुल कर्डिले यांनी केले आहे.

000000

वृत्त 

उमेदवारांनी निवडणूक आयोगाच्या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे – जी. श्रीकांत

औरंगाबाद विभाग पदवीधर मतदारसंघातील उमेदवारांची बैठक

छत्रपती संभाजीनगर, दि.१२ :- औरंगाबाद विभाग पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीत सर्व उमेदवारांनी निवडणूक आयोगाच्या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे. मतदारांमध्ये मतदानाबाबत जागृती निर्माण करण्यासाठी उमेदवारांनी पुढाकार घ्यावा, असे आवाहन निवडणूक निर्णय अधिकारी तथा विभागीय आयुक्त जी. श्रीकांत यांनी केले.

औरंगाबाद विभाग पदवीधर मतदारसंघाची निवडणूक लढविणाऱ्या उमेदवारांच्या बैठकीत ते बोलत होते. यावेळी सहआयुक्त प्रताप काळे, मंजुषा मिसकर, देविदास टेकाळे व उमेदवार उपस्थित होते. निवडणूक प्रक्रिया सुरळीत, पारदर्शक व नियमानुसार पार पाडण्यासाठी आवश्यक सूचना यावेळी देण्यात आल्या. निवडणूक प्रक्रियेबाबत काही तक्रारी किंवा सूचना असल्यास संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांकडे सादर कराव्यात, असेही श्रीकांत यांनी सांगितले.

या मतदारसंघात एकूण ३ लाख २६ हजार ७०१ मतदार असून, मतदानासाठी ८४२ केंद्रे निश्चित करण्यात आली आहेत. निवडणूक प्रक्रिया पार पाडण्यासाठी सुमारे ३५० अधिकारी नियुक्त करण्यात आले आहेत. उमेदवार व त्यांच्या अधिकृत प्रतिनिधींनी आवश्यक कागदपत्रे व अद्ययावत ओळखपत्रे सादर करावीत. ओळखपत्राशिवाय मतदान केंद्रात प्रवेश मिळणार नाही. मतदान केंद्रात भ्रमणध्वनी व अन्य इलेक्ट्रॉनिक साधनांचा वापर करण्यास मनाई आहे. मतदान प्रक्रियेत कोणताही हस्तक्षेप खपवून घेतला जाणार नसून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

मतदानाच्या ४८ तास आधी सर्व प्रकारचा निवडणूक प्रचार बंद करणे बंधनकारक आहे. या कालावधीत सभा, ऑनलाइन माध्यमांद्वारे प्रचार व मतदारांवर प्रभाव टाकणाऱ्या प्रचारात्मक कृती करता येणार नाहीत. प्रचारासाठी वापरण्यात येणाऱ्या वाहनांसाठी संबंधित जिल्हाधिकारी किंवा स्थानिक प्रशासनाची परवानगी घ्यावी. छापील प्रचार साहित्यावर मुद्रक व प्रकाशकाचे नाव व पत्ता नमूद करावा. जात, धर्म, भाषा किंवा लिंगाच्या आधारावर मतदारांमध्ये भेदभाव निर्माण करणाऱ्या प्रचारास मनाई आहे. तसेच, मतदारांना प्रलोभने देणे, धार्मिक स्थळांवर प्रचार करणे, मतदानाची गोपनीयता भंग करणे व मतदान केंद्राजवळ प्रचार करणे प्रतिबंधित आहे. बोगस मतदानाची बाब निदर्शनास आल्यास तातडीने निवडणूक अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करावी, असे आवाहन त्यांनी केले.

उमेदवारांच्या मदतीसाठी विभागीय आयुक्त कार्यालयामध्ये तसेच मराठवाडा विभागातील सर्व जिल्हाधिकारी कार्यालयात वेगवेगळे कक्ष उभारण्यात आले आहे. या ठिकाणावरून उमेदवारांना निवडणूक प्रक्रियेतील सर्व आवश्यक सोयी सुविधा व मार्गदर्शन मिळेल. प्रसार माध्यमांसंदर्भातील जाहिरातींचा मजकूर तपासणे आवश्यक आहे. यासाठी माध्यम सनियंत्रण व प्रमाणन केंद्र कक्षातून परवानगी घेणे आवश्यक आहे. जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा उप निवडणूक अधिकारी म्हणून जिल्हाधिकारी कार्यरत असून या आठही जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकारी कार्यालयातून आवश्यक त्या परवानगी घेण्यात याव्या असेही त्यांनी यावेळी स्पष्ट केले.

मतमोजणी प्रक्रियेची माहिती देण्यासाठी १५ ऑक्टोबर रोजी वंदे मातरम् सभागृहात प्रशिक्षण आयोजित करण्यात येणार आहे. मतमोजणीच्या तीन ते चार दिवस आधी प्रतिनिधींची यादी जिल्हाधिकारी कार्यालयात सादर करावी. मतमोजणीसाठी ७० टेबल व टपाली मतपत्रिकांसाठी एक टेबल, असे एकूण ७१ टेबल असतील. 

प्रत्येक उमेदवाराला प्रत्येक टेबलासाठी एक याप्रमाणे ७१ प्रतिनिधी नेमता येतील. त्यासाठी निवडणूक आयोगाच्या विहित नमुन्यात अर्ज भरून ओळखपत्र घेणे आवश्यक आहे. मतमोजणीत आवश्यक मतसंख्या कोणत्याही उमेदवाराला न मिळाल्यास सर्वांत कमी मते मिळालेल्या उमेदवाराला बाद करून त्याच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतीक्रमानुसार मतांचे हस्तांतरण केले जाईल. यावेळी सहआयुक्त प्रताप काळे व मंजुषा मिसकर यांनी निवडणूक प्रक्रिया, आचारसंहितेचे पालन, मतदान प्रतिनिधींची नियुक्ती, प्रचार साहित्याच्या मुद्रणाचे नियम व मतदानाच्या दिवशी पाळावयाच्या नियमांची माहिती दिली.

***

वृत्त क्रमांक

सेवासंकल्प अभियानांतर्गत दहावीतील गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शन कार्यशाळा

• 15 ऑक्टोबर रोजी नांदेड येथे आयोजन

• सर्व व्यवस्थापनांच्या शाळांतील विद्यार्थ्यांना संधी

• ऑनलाइन नोंदणी करण्याचे आवाहन

• दोन सत्रांत विविध चाचण्या व मार्गदर्शन

नांदेड (जिमाका), दि. 12 : सेवासंकल्प अभियानांतर्गत विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक क्षमता, अभिरुची, अभिवृत्ती आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाला चालना देण्यासह त्यांना शैक्षणिक व व्यावसायिक क्षेत्रातील योग्य संधींची ओळख करून देण्यासाठी इयत्ता दहावीतील गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी विशेष मार्गदर्शन कार्यशाळेचे आयोजन गुरुवार, दि. 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी करण्यात आले आहे. जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था (डायट), नांदेड यांच्या वतीने आयोजित या कार्यशाळेत बुध्यांक मापन, अभिवृत्ती चाचणी, व्यक्तिमत्त्व चाचणी, मानसशास्त्रीय समुपदेशन आणि डिजिटल साक्षरतेविषयी मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे.

या कार्यशाळेसाठी नांदेड तालुक्यातील सर्व व्यवस्थापनांच्या आणि सर्व माध्यमांच्या शाळांमधून इयत्ता दहावीतील दोन विद्यार्थ्यांची निवड करण्यात येणार आहे. यामध्ये प्रत्येक शाळेतील प्रथम क्रमांकाचा एक विद्यार्थी किंवा विद्यार्थिनी आणि एकल पालक असलेला एक विद्यार्थी किंवा विद्यार्थिनी यांचा समावेश असेल.

कार्यशाळेचे पहिले सत्र सकाळी 10 ते दुपारी 1 या वेळेत होणार असून, यामध्ये पूर्वपरीक्षा, बुध्यांक मापन, अभिवृत्ती चाचणी, व्यक्तिमत्त्व चाचणी आणि कौशल्य चाचणी घेण्यात येणार आहे.

दुसरे सत्र दुपारी 3 ते सायंकाळी 5 या वेळेत होईल. या सत्रात विद्यार्थ्यांना मानसशास्त्रीय समुपदेशन, शैक्षणिक व व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी मार्गदर्शन तसेच डिजिटल साक्षरतेविषयी माहिती देण्यात येणार आहे.

नांदेड तालुक्यातील सर्व मुख्याध्यापक, शिक्षक, शिक्षण विस्तार अधिकारी आणि केंद्रप्रमुख यांनी पात्र विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन नोंदणी विहित मुदतीत पूर्ण करून घ्यावी. तसेच सर्व शिक्षण विस्तार अधिकारी आणि केंद्रप्रमुख यांनीही दिलेल्या https://forms.gle/sQsUqUDm4nfErR2PA  या ऑनलाइन लिंकद्वारे आवश्यक माहिती भरुन नोंदणी करावी, असे आवाहन जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था, नांदेड यांच्या वतीने करण्यात आले आहे.

***

वृत्त क्रमांक

सर्व शासकीय सेवा शंभर टक्के ऑनलाइन करून प्रशासन अधिक पारदर्शक करा-राज्यसेवा हक्क आयुक्त डॉ. किरण जाधव यांचे निर्देश

• लोकसेवा हक्क अधिनियमाच्या प्रभावी अंमलबजावणीसह नांदेडला राज्यात प्रथम क्रमांक मिळविण्याचे आवाहन

नांदेड (जिमाका), दि. 12 : कार्यक्षम, पारदर्शक आणि गतिमान प्रशासनासाठी सर्व शासकीय सेवा शंभर टक्के ऑनलाइन कराव्यात. ऑनलाइन सेवांमुळे कामकाजावर प्रभावी नियंत्रण ठेवणे सुलभ होते. नागरिकांना पारदर्शक सेवा उपलब्ध करून देणे ही प्रशासनाची सामाजिक व नैतिक जबाबदारी आहे, असे निर्देश छत्रपती संभाजीनगर विभागाचे राज्यसेवा हक्क आयुक्त डॉ. किरण जाधव यांनी दिले.

महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियमांतर्गत अधिसूचित सेवांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेण्यासाठी जिल्हाधिकारी कार्यालयातील नियोजन भवन येथे आयोजित बैठकीत ते बोलत होते. यावेळी जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले, पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन, उपजिल्हाधिकारी अजय शिंदे, निवासी उपजिल्हाधिकारी किरण अंबेकर, जिल्हा परिषदेचे उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी डी. बी. गिरी यांच्यासह विविध विभागांचे अधिकारी उपस्थित होते.

नागरिकांना अधिसूचित शासकीय सेवांचा लाभ विहित कालमर्यादेत मिळणे आवश्यक आहे. या दृष्टीने नांदेड जिल्ह्याचे काम चांगले असून, जिल्ह्याने राज्यात प्रथम क्रमांक मिळविण्यासाठी प्रयत्न करावेत, असे आवाहन डॉ. जाधव यांनी केले. जानेवारी ते डिसेंबर 2026 या कालावधीतील उत्कृष्ट आपले सरकार सेवा केंद्र, उत्कृष्ट ग्रामपंचायतस्तरीय आपले सरकार सेवा केंद्र आणि महानगरपालिकेच्या उत्कृष्ट सेवा केंद्रांना विभागीय व राज्यस्तरावर पुरस्कार देऊन गौरविण्यात येणार आहे. या पुरस्कारांसाठी सर्व संबंधित विभागांनी उत्कृष्ट कामगिरी करावी, असेही त्यांनी सांगितले.

लोकसेवा हक्क अधिनियमांतर्गत प्राप्त अर्ज प्रलंबित राहणार नाहीत, यासाठी विभागप्रमुखांनी नियमित आढावा घेऊन पाठपुरावा करावा. विहित कालावधीत सेवा न मिळाल्याने प्रथम अपिलीय अधिकाऱ्यांकडे दाखल झालेली प्रकरणे सुनावणी घेऊन वेळेत निकाली काढावीत. प्रथम अपिलीय अधिकाऱ्यांनी अधिनस्त पदनिर्देशित अधिकाऱ्यांच्या कामगिरीचा वार्षिक आढावा घ्यावा. तसेच अपील दाखल करणाऱ्या अर्जदारांना अर्जातील किंवा कागदपत्रांतील त्रुटी समजावून सांगून योग्य मार्गदर्शन करावे, असे निर्देश डॉ. जाधव यांनी दिले.

ग्रामीण भागातील नागरिकांना शासकीय सेवांचा लाभ जलदगतीने मिळण्यासाठी ग्रामस्तरीय अधिकाऱ्यांकरिता निश्चित कार्यपद्धती तयार करावी. त्यांच्याकडे प्राप्त अर्जांचा तातडीने निपटारा होण्यासाठी नियमित आढावा घ्यावा, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

यावेळी जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी नांदेड जिल्ह्यात पारदर्शक व गतिमान सेवा देऊन राज्यातील पहिल्या तीन जिल्ह्यांमध्ये स्थान मिळविण्यासाठी प्रयत्न करण्यात येतील, असे सांगितले. तसेच आपले सरकार सेवा केंद्रांची प्रक्रिया पूर्ण करून नवीन सेवा केंद्रांना ओळख क्रमांक उपलब्ध करून देण्यात येतील, असेही त्यांनी नमूद केले. 

या बैठकीत विविध विभागांच्या अधिकाऱ्यांनी आपापल्या विभागांचा आढावा सादर केला.

***

केंद्रीय पथकाच्या आजच्या मराठवाडा दौऱ्याचे एकत्रित वृत्त

वृत्त 

करपलेली पिके,आटलेल्या विहिरी अन् शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांतील चिंता ! 

दुष्काळाची दाहकता जाणून घेण्यासाठी केंद्रीय पथकाचा रात्री नऊ पासून दुसऱ्या दिवशी चार पर्यंत अखंड दौरा 

शेताच्या बांधापर्यंत ; तीन जिल्ह्यांत पीक नुकसानीची पाहणी, शेतकरी व महिला शेतमजुरांशी संवेदनशील संवाद ! 

छत्रपती संभाजीनगर, दि. ९ : शेतात पेरलेले बी हे केवळ पीक नसते; त्यात शेतकऱ्याच्या वर्षभराच्या कष्टांची, कुटुंबाच्या अपेक्षांची आणि उद्याच्या जगण्याची स्वप्ने असतात. मात्र, पावसाने दीर्घकाळ पाठ फिरवली की पिकांसोबत ही स्वप्नेही कोमेजून जातात. करपलेली पिके, आटलेल्या विहिरी, कोरडी नदीपात्रे आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी करावी लागणारी धावपळ… मराठवाड्यातील दुष्काळाची हीच दाहकता केंद्रीय आंतरमंत्रालयीन पथकाने प्रत्यक्ष शेतशिवारात जाऊन अनुभवली. केवळ आकडेवारी आणि अहवालांपुरते दुष्काळाचे आकलन मर्यादित न ठेवता शेतकऱ्यांच्या बांधावर पोहोचून त्यांच्या अडचणी जाणून घेण्याचा प्रयत्न या दौऱ्यात करण्यात आला.

गुरुवार, दि. ८ ऑक्टोबर रोजी रात्री नऊ वाजता विभागीय आयुक्तालयात सुरू झालेला आढावा आणि त्यानंतरचा प्रत्यक्ष पाहणी दौरा शुक्रवार, दि. ९ ऑक्टोबर रोजी दुपारी चार वाजेपर्यंत सुरू होता. विभागीय आयुक्तालयातील सविस्तर सादरीकरणानंतर छत्रपती संभाजीनगर, जालना आणि बीड जिल्ह्यांतील दुष्काळग्रस्त भागांची पाहणी करून पथकाने पीक नुकसान, पाणीटंचाई आणि शेतकऱ्यांच्या अडचणींची प्रत्यक्ष माहिती घेतली. विशेष म्हणजे, पऱ्हाटी शेतात काम करणाऱ्या कापूस उत्पादक महिला शेतमजुरांशी संवाद साधण्यासाठी पथकाने ताफा थांबविला. महिलांची आस्थेवाईकपणे विचारपूस करून त्यांच्या अडचणी जाणून घेण्यात आल्या. दुष्काळाचा परिणाम पिकांसोबतच मजुरांच्या रोजगारावर आणि कुटुंबांच्या जगण्यावरही होत असल्याची जाणीव या संवादातून अधोरेखित झाली.

आकडेवारीपासून प्रत्यक्ष वास्तवापर्यंत…

केंद्रीय आंतरमंत्रालयीन पथकाचे नेतृत्व कृषी व शेतकरी कल्याण विभागाचे संयुक्त सचिव तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी मुक्तानंद अग्रवाल यांनी केले. पथकात महालनोबिस राष्ट्रीय पीक पूर्वानुमान केंद्राचे उपसंचालक सुनील कुमार दुबे, नीती आयोगाचे सल्लागार डॉ. जसपाल सिंग आणि पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय विभागाच्या पशुधन अधिकारी डॉ. साक्षी भदौरिया यांचा समावेश होता. राज्याचे कृषी सचिव परिमल सिंग हेही दौऱ्यात सहभागी होते.

गुरुवारी रात्री विभागीय आयुक्तालयात विभागीय आयुक्त जी. श्रीकांत यांनी पथकाला मराठवाड्यातील दुष्काळी परिस्थितीचे सविस्तर सादरीकरण केले. पर्जन्यमानातील तूट, खरीप पिकांची स्थिती, धरणांतील पाणीसाठा, भूजल पातळी, पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता, चारा आणि रोजगाराच्या प्रश्नांबाबतची माहिती यावेळी मांडण्यात आली. या बैठकीला जिल्हाधिकारी विनय गौडा जी. सी. यांच्यासह संबंधित अधिकारी उपस्थित होते. दूरदृश्यप्रणालीद्वारे विभागातील आठही जिल्ह्यांचे जिल्हाधिकारी सहभागी झाले होते.

विभागातील आठ जिल्ह्यांतील ७६ तालुक्यांमध्ये खरीप पेरणीचे क्षेत्र सुमारे ५२ लाख हेक्टर असून पावसाच्या दीर्घ खंडामुळे पिकांच्या वाढीवर आणि संभाव्य उत्पादनावर गंभीर परिणाम झाल्याचे सादरीकरणात स्पष्ट करण्यात आले. विभागातील धरणांमधील पाणीसाठा ३०.७ टक्क्यांवर आला आहे. जालना, धाराशिव आणि लातूर जिल्ह्यांत भूजल पातळी मागील पाच वर्षांच्या सरासरीपेक्षा चार ते पाच मीटरने खाली गेली आहे. विभागातील १९० गावे आणि १५७ वाड्यांना टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करण्यात येत असून ६०३ विहिरी अधिग्रहित करण्यात आल्या आहेत. टंचाई निवारण, चारा उपलब्धता आणि रोजगार हमीच्या उपाययोजनांची माहितीही पथकाला देण्यात आली. या माहितीची प्रत्यक्ष पडताळणी करून परिस्थितीचा अहवाल शासनाला सादर करण्यात येईल, असे पथकप्रमुख मुक्तानंद अग्रवाल यांनी स्पष्ट केले.

देमनीत करपलेल्या सोयाबीनमागची वेदना

शुक्रवारी सकाळी छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील देमनी शिवारात केंद्रीय पथकाने शेतकरी विकास देविदास शिंदे यांच्या गट क्रमांक ८४ मधील १ हेक्टर २० आर क्षेत्रावरील करपलेल्या सोयाबीन पिकाची पाहणी केली. मशागत, बियाणे, खते आणि मजुरीसाठी केलेला खर्च पावसाअभावी वाया गेल्याची व्यथा शेतकऱ्यांनी मांडली. पिकाच्या उत्पन्नावर घरखर्च, मुलांचे शिक्षण आणि कर्जफेडीची गणिते अवलंबून असतात. पीक हातचे गेल्याने या सर्व अपेक्षांवर पाणी फिरते, याची जाणीव या पाहणीतून झाली.

पथकाने विलास देविदास शिंदे यांच्यासह परिसरातील अन्य शेतकऱ्यांशी संवाद साधून नुकसानीचे स्वरूप आणि पुढील काळातील अडचणी जाणून घेतल्या. 

जालन्यात नाणेगावपासून गल्हाटीपर्यंत पाहणी

केंद्रीय पथकाने जालना जिल्ह्यातील बदनापूर तालुक्यातील नाणेगाव तसेच अंबड तालुक्यातील किणगाववाडी आणि जामखेड परिसरातील शेतशिवारांची पाहणी केली. या दौऱ्यात आमदार नारायण कुचे, राज्याचे कृषी सचिव परिमल सिंग, जिल्हाधिकारी आशिमा मित्तल उपस्थित होते.

बदनापूर तालुक्यातील नाणेगाव येथे शेतकरी शिवाजी डोंगरे यांच्या शेतातील करपलेल्या सोयाबीन पिकाची,अंबड तालुक्यातील किणगाववाडी येथे उदल हरीचंद शिहिरे यांच्या शेतातील करपलेली मोसंबीची झाडे आणि कोरडे पडलेले शेततळे पाहण्यात आले. याच परिसरात शिवलाल गांगे यांच्या शेतातील अदरक पिकाची, तर बालचंद गांगे यांच्या शेतातील कापूस पिकाची पाहणी करण्यात आली. जामखेड येथे संतोष गुरुके यांच्या शेतातील बाजरी पिकाची आणि गणेश जुंजार यांच्या शेतातील कोरड्या विहिरीची पाहणी करून पाण्याच्या उपलब्धतेची माहिती घेण्यात आली.

अंबड तालुक्यातील कोरड्या पडलेल्या गल्हाटी मध्यम प्रकल्पाचीही पथकाने पाहणी केली. प्रकल्पावर अवलंबून असलेल्या गावांच्या पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न, सिंचनासाठी घटलेली पाण्याची उपलब्धता आणि मच्छीमारीवर उपजीविका करणाऱ्या १०६ कुटुंबांच्या अडचणी जाणून घेण्यात आल्या. प्रकल्प परिसरातील उत्तमराव साळुंके यांच्या शेतातील कापूस पिकासह अन्य शेतांतील ऊस पिकांचीही पाहणी करण्यात आली. पाण्याअभावी फळबागा आणि खरीप पिकांचे नुकसान होत असल्याने शेतकऱ्यांनी वाढता उत्पादन खर्च आणि उत्पन्नाबाबतची अनिश्चितता पथकासमोर मांडली.

बीडमध्ये कपाशी, ऊस ,सोयाबीनची पाहणी

जालना जिल्ह्यातील पाहणीनंतर केंद्रीय पथकाने बीड जिल्ह्यातील गेवराई आणि बीड तालुक्यांतील दुष्काळग्रस्त भागांचा दौरा केला. या वेळी आमदार विजयसिंह पंडित, राज्याचे कृषी सचिव परिमल सिंग, जिल्हाधिकारी विवेक जॉन्सन, जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी जितिन रहमान आणि जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी सुभाष साळवे उपस्थित होते.

गेवराई तालुक्यातील जातेगाव फाटा परिसरातील पाहणीनंतर अर्धमसला आणि रानमळा परिसरातील पिकांची स्थिती जाणून घेण्यात आली. अर्धमसला येथील शेतकरी सुरेश बाबुराव नरवाडे यांच्या गट क्रमांक ९४ मधील १.४० हेक्टर क्षेत्रावरील कपाशी पिकाची, तर संतोष बाबुराव नरवाडे यांच्या गट क्रमांक ३३१ मधील ०.६७ हेक्टर क्षेत्रावरील ऊस पिकाची पाहणी करण्यात आली. गेवराई येथील मदन रामभाऊ मोटे यांच्या ०.८० हेक्टर क्षेत्रावरील कपाशी पिकाच्या नुकसानीचीही माहिती घेण्यात आली.

पावसाच्या दीर्घ खंडामुळे कपाशी, ऊस आणि तुती पिकांवर परिणाम झाला आहे. तुतीची वाढ खुंटल्याने अपेक्षित उत्पादनाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली असून करपलेल्या पिकांचा जनावरांसाठी चारा म्हणूनही उपयोग होत नसल्याने शेतकऱ्यांच्या अडचणी वाढल्या आहेत. मदन रामभाऊ मोटे यांच्या तूर आणि कपाशी पिकांची पाहणी करताना जुलैच्या पहिल्या आठवड्यापासून पाऊस नसल्यामुळे झालेल्या नुकसानीची माहिती पथकाने घेतली. विहिरीतील पाणी आटल्याने पिण्याच्या पाण्यासाठी स्वखर्चाने टँकर मागवावा लागत असल्याची व्यथा त्यांनी मांडली. परिसरातील अन्य शेतकऱ्यांनीही ऊस पीक जळून गेल्याचे सांगितले.

बीड तालुक्यातील पारगाव जप्ती येथे शेतकरी सतीश सखाराम देवळे यांच्या गट क्रमांक ५० मधील ०.४० हेक्टर क्षेत्रावरील सोयाबीन पिकाची पाहणी करण्यात आली. त्यानंतर नांदुरा हवेली येथे सिंदफणा नदीच्या कोरड्या पात्राची पाहणी करून परिसरातील पाणीटंचाईचा आढावा घेण्यात आला. माजलगाव धरणातील पाणीसाठा सरासरीच्या २६ टक्क्यांपर्यंत घसरल्याची माहिती यावेळी देण्यात आली. पावसाचे पाणी अडविण्यासाठी बंधारे उभारणे, भूजल पुनर्भरण वाढविणे आणि गाळ साचलेल्या विहिरींचे पुनरुज्जीवन करणे, अशा उपाययोजनांची आवश्यकता स्थानिकांनी मांडली.

प्रशासनाच्या उपाययोजना; शेतकऱ्यांना अपेक्षा

दुष्काळाची तीव्रता लक्षात घेऊन प्रशासनाकडून पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन, टँकरद्वारे पुरवठा, आवश्यकतेनुसार विहिरींचे अधिग्रहण, चारा उपलब्धता आणि रोजगार हमीच्या कामांचे नियोजन करण्यात येत आहे. विभागीय आयुक्तालयातील बैठकीत या उपाययोजनांची माहिती केंद्रीय पथकाला देण्यात आली. प्रत्यक्ष पाहणीदरम्यान शेतकऱ्यांनी पीक नुकसानीचे वस्तुनिष्ठ पंचनामे, नुकसानभरपाई, आर्थिक मदत आणि पाण्याची उपलब्धता वाढविण्यासाठी प्रभावी उपाययोजना करण्याची अपेक्षा व्यक्त केली.

विभागीय आयुक्तालयातील सादरीकरणापासून सुरू झालेला आणि दुसऱ्या दिवशी दुपारी चार वाजेपर्यंत चाललेला हा दौरा दुष्काळाच्या विविध पैलूंची प्रत्यक्ष पडताळणी करणारा ठरला.

करपलेली पिके, कोरड्या विहिरी, घटलेले जलस्रोत आणि रोजगाराची अनिश्चितता यातून शेतकरी व शेतमजुरांसमोरील आव्हाने स्पष्ट झाली. विशेषतः महिला शेतमजुरांशी संवाद साधण्यासाठी ताफा थांबविण्याच्या प्रसंगातून दुष्काळाच्या परिणामांकडे मानवी आणि सामाजिक दृष्टिकोनातून पाहण्याची गरज अधोरेखित झाली.

केंद्रीय पथक प्रत्यक्ष पाहणी आणि संबंधित विभागांकडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे परिस्थितीचा अहवाल शासनाला सादर करणार आहे. शेतकऱ्यांच्या बांधावर पोहोचून त्यांचे प्रश्न ऐकणे, नुकसानीची प्रत्यक्ष पाहणी करणे आणि पाणीटंचाईपासून उपजीविकेपर्यंतच्या अडचणी समजून घेणे, हा मदतीच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचा टप्पा आहे. दुष्काळाच्या संकटात शेतकऱ्यांना दिलासा मिळावा आणि आवश्यक उपाययोजनांना दिशा मिळावी, या दृष्टीने केंद्रीय पथकाचा हा दौरा महत्त्वाचा ठरला.

***

वृत्त क्रमांक

वॉटर फिल्टर प्लांटमधील पाण्याचा पुनर्वापर करा

जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांचे वॉटर प्लांट चालकांना आवाहन

• प्लांटचे सर्वेक्षण करून माहिती सादर करण्याचे निर्देश

नांदेड (जिमाका), दि. 09 : अल्-निनोचा संभाव्य प्रभाव आणि दुष्काळसदृश परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर पाण्याचा अपव्यय टाळून उपलब्ध जलस्रोतांचे संवर्धन करणे आवश्यक आहे. यासाठी वॉटर फिल्टर प्लांटमधून प्रक्रियेदरम्यान वाया जाणाऱ्या पाण्याचा पुनर्वापर करावा, तसेच हे पाणी जमिनीत मुरविण्यासाठी आणि गरजू नागरिकांच्या दैनंदिन वापरासाठी उपलब्ध करून देण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना कराव्यात, असे आवाहन जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी केले आहे.

जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अध्यक्षतेखाली 8 ऑक्टोबर रोजी जिल्ह्यातील पॅकेज्ड पिण्याच्या पाण्याचे उत्पादन व विक्री करणाऱ्या वॉटर असोसिएशनच्या सदस्यांची बैठक झाली. या बैठकीत पाण्याचा अपव्यय रोखणे आणि त्याच्या पुनर्वापराच्या उपाययोजनांवर चर्चा करण्यात आली.

जिल्ह्यात एक लिटर पॅकेज्ड पाण्याचे उत्पादन करणाऱ्या युनिटची संख्या मर्यादित असून, त्यामध्ये वाया जाणाऱ्या पाण्याचे प्रमाणही कमी आहे. मात्र, 20 लिटरच्या फिल्टर पाण्याच्या जारची विक्री करणारे सुमारे 350 ते 400 युनिट जिल्ह्यात कार्यरत असल्याची माहिती बैठकीत देण्यात आली. या प्रक्रियेदरम्यान मोठ्या प्रमाणात पाणी वाया जात असल्याचे निदर्शनास आले आहे.

या पार्श्वभूमीवर नांदेड शहर आणि शहरालगतच्या परिसरातील सर्व परवानाधारक तसेच विनापरवानाधारक वॉटर फिल्टर प्लांटचे सर्वेक्षण करून त्यांची माहिती सादर करण्याचे निर्देश जिल्हाधिकाऱ्यांनी संबंधितांना दिले.

पाण्याच्या पुनर्वापरासाठी उपाययोजना करा

शोषखड्ड्यांद्वारे भूजल पुनर्भरण : वॉटर फिल्टर प्लांटमधून प्रक्रियेदरम्यान बाहेर पडणारे पाणी शोषखड्डे तयार करून जमिनीत मुरवावे. यामुळे भूजल पुनर्भरणास मदत होईल.

वाया जाणाऱ्या पाण्याचा पुनर्वापर : प्रक्रियेदरम्यान वाया जाणाऱ्या पाण्याचा इतर योग्य कामांसाठी जास्तीत जास्त पुनर्वापर करण्याच्या दृष्टीने नियोजन करावे.

टंचाईच्या काळात दैनंदिन वापरासाठी पाणी उपलब्ध करून द्यावे : वाया जाणारे पाणी मोठ्या टाकीत साठवून ठेवावे. पाण्याच्या गुणवत्तेनुसार आणि योग्य वापरासाठी आवश्यक खबरदारी घेऊन हे पाणी परिसरातील गरजू नागरिकांना कपडे धुणे, भांडी घासणे, स्वच्छता आदी कामांसाठी उपलब्ध करून द्यावे. यामुळे पाणीटंचाईच्या काळात नागरिकांना काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो.

पाणी बचतीसाठी सामाजिक जबाबदारी पार पाडा

आगामी काळातील संभाव्य पाणीटंचाई लक्षात घेता पाण्याचा प्रत्येक थेंब महत्त्वाचा आहे. उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे, प्रक्रियेदरम्यान होणारा अपव्यय रोखणे आणि वाया जाणाऱ्या पाण्याचा पुनर्वापर करणे ही काळाची गरज आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील सर्व परवानाधारक व विनापरवानाधारक वॉटर प्लांट चालक तसेच विक्रेत्यांनी सामाजिक जबाबदारीचे भान ठेवून पाणी बचतीसाठी तातडीने आवश्यक उपाययोजना कराव्यात, असे आवाहन जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी केले आहे.

***

वृत्त क्रमांक

सैनिकी मुलांच्या वसतिगृहासाठी किराणा साहित्य पुरवठादारांनी  15 ऑक्टोबरपर्यंत दरपत्रके सादर करण्याचे आवाहन

नांदेड (जिमाका), दि. 9 : विष्णुपुरी, झरी रोड, नांदेड येथील सैनिकी मुलांच्या वसतिगृहातील विद्यार्थ्यांच्या भोजन व्यवस्थेसाठी आवश्यक असलेल्या किराणा साहित्याचा नियमित पुरवठा करण्यासाठी पुरवठादारांकडून दरपत्रके मागविण्यात आली आहेत. 

या वसतिगृहाची क्षमता 50 विद्यार्थ्यांची असून, येथे सैनिकांच्या मुलांच्या निवासासह भोजनाची व्यवस्था करण्यात येते. वसतिगृहाच्या भोजनगृहासाठी आवश्यक असलेल्या सर्व प्रकारच्या किराणा साहित्याचे दरपत्रक पुरवठादारांनी बंद लिफाफ्यातून सादर करावे.

इच्छुक पुरवठादारांनी किराणा साहित्याच्या यादीप्रमाणे प्रत्येक वस्तूचे दर किलो, ग्रॅम अथवा तोळा या योग्य परिमाणानुसार नमूद करून आपली दरपत्रके 15 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत सैनिकी मुलांचे वसतिगृह, विष्णुपुरी, झरी रोड, नांदेड येथे सादर करावीत. किराणा साहित्याची सविस्तर यादी वसतिगृहात उपलब्ध आहे.

निर्धारित मुदतीनंतर प्राप्त होणाऱ्या दरपत्रकांचा विचार केला जाणार नाही. प्राप्त झालेली दरपत्रके 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी जिल्हा सैनिक कल्याण अधिकारी, नांदेड यांच्या समक्ष उघडण्यात येतील. कोणतेही दरपत्रक स्वीकारण्याचा अथवा नाकारण्याचा अधिकार संबंधित कार्यालयाने राखून ठेवला आहे. 

अधिक माहितीसाठी इच्छुक पुरवठादारांनी 8380873985 या दूरध्वनी क्रमांकावर संपर्क साधावा, असे आवाहन सैनिकी मुलांचे वसतिगृहाच्या अधीक्षकांनी केले आहे.

***