वृत्त क्रमांक

सर्पदंश झाल्यास अंधश्रद्धेला बळी पडू नका; तातडीने शासकीय रुग्णालयात उपचार घ्या

• नांदेड जिल्ह्यातील शासकीय रुग्णालयांत सर्पदंशावरील औषधसाठा उपलब्ध

• जिल्हा शल्य चिकित्सक यांचे आवाहन

नांदेड (जिमाका), दि. 25 : सर्पदंश ही तातडीची वैद्यकीय आणीबाणी असून, वेळेत योग्य वैद्यकीय उपचार मिळाल्यास रुग्णाचा जीव वाचविता येतो. त्यामुळे सर्पदंश झाल्यास कोणत्याही अंधश्रद्धेला बळी न पडता रुग्णाला तातडीने जवळच्या शासकीय रुग्णालयात दाखल करावे, असे आवाहन जिल्हा शल्य चिकित्सक डॉ. संजय पेरके यांनी केले आहे.

महाराष्ट्र शासनाने सर्पदंशाचा समावेश अधिसूचित आजार म्हणून केला आहे. ग्रामीण व दुर्गम भागातील नागरिकांनी सर्पदंशाच्या घटनांमध्ये मांत्रिक, झाडफूक किंवा जडीबुटीच्या उपचारांवर अवलंबून न राहता तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. उपचारास होणारा विलंब रुग्णाच्या जीवावर बेतू शकतो.

नांदेड जिल्ह्यातील सर्व प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये, उपजिल्हा रुग्णालये तसेच जिल्हा सामान्य रुग्णालय, नांदेड येथे सर्पदंशावरील अँटी-स्नेक व्हेनम (ASV) आणि आवश्यक औषधसाठा उपलब्ध असल्याचे जिल्हा शल्य चिकित्सकांनी सांगितले.

सर्पदंशावरील विषरोधक उपचार वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे सर्पदंश झाल्यानंतर रुग्णाला तातडीने रुग्णालयात नेणे महत्त्वाचे आहे.

सर्पदंश झाल्यास काय करावे ?

सर्पदंशानंतर पहिल्या काही मिनिटांत योग्य प्रथमोपचार व तातडीने रुग्णालयात पोहोचणे महत्त्वाचे आहे.

• रुग्णाला धीर देऊन शांत ठेवावे. घाबरून धावपळ करू देऊ नये.

• दंश झालेला हात किंवा पाय लाकडी पट्टी अथवा कापडाच्या साहाय्याने स्थिर ठेवावा.

• सूज येण्यापूर्वी अंगठी, कडे, घड्याळ व घट्ट कपडे काढून टाकावेत.

• रुग्णाला चालवत नेण्याऐवजी वाहनातून किंवा 108 रुग्णवाहिकेच्या मदतीने तातडीने जवळच्या शासकीय रुग्णालयात दाखल करावे.

हे प्रकार कटाक्षाने टाळा

सर्पदंश झालेल्या जागी ब्लेडने कापू नये किंवा रक्त वाहू देऊ नये. तोंडाने विष शोषण्याचा प्रयत्न करू नये. दंश झालेला अवयव दोरी किंवा कापडाने अतिघट्ट बांधू नये. अशा प्रकारांमुळे अवयवाला इजा होण्याची शक्यता असते.

तसेच मांत्रिक, भोंदूबाबा किंवा झाडफुकीच्या नादात वैद्यकीय उपचारांना विलंब करू नये. सर्पदंशाच्या रुग्णाला त्वरित वैद्यकीय उपचार मिळणे हाच जीव वाचविण्याचा महत्त्वाचा मार्ग आहे.

शेतात किंवा गवतात काम करताना मजबूत पादत्राणे व जाड हातमोजे वापरावेत. रात्री शेतात किंवा घराबाहेर जाताना विजेरी (टॉर्च) आणि काठी सोबत ठेवावी. घराभोवती लाकडांचे ढीग, कचरा व दगड साठू देऊ नयेत. जमिनीवर झोपणे टाळून खाटेचा वापर करावा आणि मच्छरदाणी व्यवस्थित खोचून झोपावे. सर्पदंशाच्या आपत्कालीन परिस्थितीत रुग्णवाहिकेसाठी 108 किंवा 102 या टोल-फ्री क्रमांकांवर संपर्क साधावा.

“वेळेवर योग्य वैद्यकीय उपचार, हाच सर्पदंशावर खात्रीशीर उपाय आहे. नागरिकांनी अंधश्रद्धेला बळी न पडता तातडीने उपचार घ्यावेत,” असे आवाहन जिल्हा शल्य चिकित्सक डॉ. संजय पेरके यांनी केले आहे.

***