लेख - "एल सी डी सी" नवीन कुष्ठरुग्ण शोध मोहिम 2018

"एल सी डी सी" नवीन कुष्ठरुग्ण शोध मोहिम 2018

          कुष्ठरोग हा अति प्राचीन काळापासून अस्तित्वात असलेला रोग आहे या रोगाची माहिती अनेक पाठ्यपुस्तकातून आपणास मिळते. फार पूर्वी या रोगास महारोग म्हणत होते व हाच शब्द पुढे असाच प्रचलित झाला आहे. या रोगाची विद्रुपता पाहूनच या रुग्णाला समाजाने महारोगी असे नाव दिले व ते नाव आजही प्रचलित आहे. कुष्ठरोग झालेल्या रुग्णास फार वर्षापूर्वी वाळीत टाकले जायचं त्याला हीन दर्जाची वागणूक दिली जायची. यामुळे रुग्णास उदरनिर्वाहाचे साधन उपलब्ध रहात नव्हते. यामुळे नाईलाजाने तो कुष्ठरुग्ण दारोदारी भिक मागत असे. या रुग्णांकडे सर्वप्रथम कोणी पहिले असेल तर ते ख्रिशनमिशनर्यांनी. भारतात यांनीच या रुग्णांसाठी मोठी-मोठी दवाखाने उभारली व यांची सेवा ते करू लागले.

       भारतात डॉक्टर शिवाजीराव पटवर्धन, विनोबा भावे व महात्मा गांधीजी यांनी या रुग्णांची सेवा केली व अलीकडील काळात बाबा आमटे यांना आपण कधीही विसरणार नाही कारण त्यांनी कुष्ठरुग्णांसाठी खूप कार्य केले आहे.

       सन 1873 मध्ये या कुष्ठजंतूचा शोध डॉ. आरमार हन्सन या नॉर्वे देशाच्या शात्रज्ञाने लावला व याला मायाकोबाक्टेरीम लेप्री हे नाव दिले. कुष्ठरोग हा रोग याच जिवाणूमुळे होतो. हा जीवाणू फक्त माणसाच्या शरीरातच राहतो व हा रोग मानवापासून मानवास होतो. हा अल्पसासंर्गीक असून आजमितीला यावर प्रतिबंधात्मक लस तयार झाली आहे पण ती अद्याप प्रयोग अवस्थेत आहे. मात्र याचा नायनाट करता येईल अशी खात्री जागतिक आरोग्य संघटनेला आली आहे. अगदी लवकरात लवकर रोगाचे निदान करून औषधोपचाराखाली आणल्यास कुष्ठरोग पुर्णपणे बरा  होतो. या रोगाचे जंतु मानवी शरीरात प्रवेश करतात तेव्हा त्याचा पेशीजालाशी संघर्ष होतो. यात जंतु व पेशीजाल याचा नाश होतो या प्रकाराला असांसेर्गिक रोग असे म्हणतात. दुसऱ्या प्रकारात मात्र जंतूची वाढ ही अमर्याद असते. यात रुग्णाची रोगप्रतिकारशक्ती कमी असते म्हणून रोगाची वाढ लवकर होते. प्राथमिक अवस्थेत पेशीजाल फारसे होत नाही. मात्र विकोपाला गेल्यावर ढोबळ चिन्हे मात्र दिसू लागतात. सततच्या घनिष्ठ संपर्काने एकमेकांपासून दुसऱ्यास होतो. यात सुरुवातीची लक्षणे व नंतरची लक्षणे ही प्रगत असलेली असतात व हीच लक्षणे समाजासमोर येतात. यासाठी या रोगाची भीती व तिरस्कार अनेक शतके घट्ट गैरसमजुती समाजात निर्माण करत आहे.

       शरीराच्या कोणत्याही भागावर त्वचेच्या रंगापेक्षा वेगळ्या रंगाचा लालसर चट्टा व डाग  समोर येतो.  कोडाप्रमाणे याचे डाग पांढरे नसतात, त्वचेवरील डाग समजण्यास वेळ लागतो. मात्र महत्वाची गोष्ट म्हणजे या जागची  त्वचा स्पर्शहीन होते, उष्णता व वेदना पूर्णपणे नाहीशा  होतात तसेच हे जंतू खोलवर कार्य करतात. त्यामुळे घाम येणाऱ्या ग्रंथी आणि चेतासंस्था यापूर्ण ताकदीनिशी काम करत नाहीत. भारतात बरीच रुग्ण हे असांसर्गिक असतात व काही प्रमाणात रुग्ण हे सांसर्गिक असतात व हेच रुग्ण अंगावर चट्टे, चेहऱ्यावर व कानाच्या पाळीवर गाठी येणे, भुवयाचे केस जाने, हाता-पायाची बोट वाकडी होणे क्षती पडणे, जखमा चिघळणे, कधी-कधी डोळे, कान, नाक व घश्यामध्ये गाठी दिसू लागतात तसेच चेहऱ्यावरील गाठी मुळे चेहरा सिहासारखा दिसू लागतो. कधी कधी नाकाच्या आकारात बदल होतो, अशी लक्षणे रुग्णाच्या शरीरावर दिसू लागतात.

       सन 1947 साली या रोगावर DAPSON नावाचे औषध निर्माण झाले या औषधाचा वापर सर्व जुन्या व नवीन कुष्ठरुग्णांना करण्यात येऊ लागला. या औषधाचा प्रभावामुळे सन 1955 साली महाराष्ट्र शासनाने राष्ट्रीय कुष्ठरोग निर्मुलन कार्यक्रमाची सुरुवात केली. याकाळात सर्व नवीन व जुन्या विकृती कुष्ठरुग्णांना  या औषधाखाली आणले यानंतर नवीन औषधाचा शोध चालू होता व याला सन 1981-1982 साली शंभर टक्के यश प्राप्त झाले. या औषधाचे नाव MDT हे होय. कुष्ठरोगवर हे रामबाण औषध आहे व ही औषधी आजही चालू आहे. या औषधामुळे रोगाची तीव्रता कमी झाली आहे. म्हणजेच पूर्वी M.D.T. येण्यापुर्वी दर दहा हजार लोकसंख्यामध्ये 100 ते 118 रुग्ण सापडत असे पण M.D.T. मुळे आज मितीला हे प्रमाण 1 किंवा एकापेक्षा कमी झाले आहे. म्हणजेच  आपण या रोगाचे दूरीकरण केले आहे. या यशाचे भागीदार जनता जनार्धनच आहे.

कुष्ठरोगाची लक्षणे

       फिक्कट किंवा लालसर उभारी आलेला बधीरचट्टा, जंतू परीक्षणात जंतू सापडणे, चटयावरील केस हळूहळू नाहिसे होतात, त्वचा तेलकट व चकाकणारी असते, रुग्णाच्या नसा जंतूमुळे रोगग्रस्त होतात त्या मुळे त्या जाड व दुखऱ्या होतात. वरील लक्षणे आपल्या शरीरावर आढल्यास लवकरात लवकर नजीकच्या सरकारी दवाखाण्यात दाखून घ्यावे.

       L.C.D.C.  बाबत (घरोघर सर्वे मधून नवीन  कुष्ठरुग्ण शोधून काढणे ). कालावधी - दिनांक 24 सप्टेंबर ते 9 ऑक्टोंबर 2018. उद्देश - लवकरात लवकर निवीन कुष्ठरुग्ण शोधून काढणे, विनाविक्कृती रुग्ण शोधणे व त्याला M.D.T. औषधाखाली आणणे. नवीन सांसर्गिक रुग्ण सापडल्यामुळे संसर्गाची साखळी खंडीत होऊन रोगाचा प्रसार कमी करणे, कुष्ठरोगाचे दूरीकरण साध्य करणे. कुष्ठरोगाचे प्रमाण कमी असलेल्या जिल्ह्यामधील कुष्ठरोगाचे प्रमाणाची खात्री करणे.

पध्दती

     संपूर्ण जिल्हास्तरावर अभियानाची सुरुवात, सर्व आरोग्य कर्मचारी यांचे प्रशिक्षण, आरोग्य शिक्षण कार्यक्रमाची सुरुवात यात वर्तमानपत्रात लेख म्हणी लिहणे, रेडीओ संदेश, हस्तपत्रिका वाटप करणे, शाळेत माहिती देणे, प्रभातफेरी काढणे, दवंडी देणे, ग्रामसभेमध्ये माहिती देणे, मंदिर मज्जित वरील स्पीकर्स वर माहिती देणे इत्यादी ठिकाणी प्रसिद्धी देणे. प्रत्यक्ष सर्वे 24 सप्टेंबर ते 9 ऑक्टोंबर 2018 पर्यंत आहे.

घरोघर सर्वक्षण

       हे अभियान पोलिओ कार्यक्रम जसा राबवला तसा राबविण्यात येणार आहे. अभियान संपूर्ण राज्यातील 35 जिल्ह्यात राबविले जाणार आहे. सर्वे हा आशा व पुरुष कर्मचारी किवा स्वयंसेवक असणार आहेत. हे कर्मचारी दररोज शहरी भागात 20 घरांना व ग्रामीण भागात 25 घरांना  भेटी देतील. घरातील सर्व सभासदांना  ते तपासातील यात पुरुष पुरुषाला तपासेल व स्त्री ही स्त्री सभासदास तपासेल. सर्वे हा सकाळी 7 वा. सुरु होणार आहे. अनुपस्थित सभासदांना दुपारी किंवा दुसऱ्या दिवशी तपासून घेणार आहेत. किंवा सर्वेक्षण कालावधीमध्ये तपासणी करणार आहेत.

       जे संशयीत असतील अशा सर्व रुग्णांना नजीकच्या सरकारी, निमसरकारी दवाखान्यात औषधोपचार मोफत मिळणार आहे. या मोहिमेनंतर सर्वात महत्वाची मोहीम घरोघरी  राबवली जाणार आहे. तीचा कालावधी 23 सप्टेंबर 2018 रोजी संपूर्ण राज्यात एकाच दिवशी राबवली जाणार आहे. या मोहिमेत ज्या घरात नवीन कुस्ठरुग्ण निघाला असेल अशा घरातील सर्व सहवासीताना रिफाम्पीसिन नावाची गोळी (औषध) दिली जाणार आहे. तसेच त्या रुग्णाच्या घराशेजारील यात समोरील किंवा बाजूचे घरातील सर्व सदस्यांना, एखादा नोकरदार तो खाजगी किंवा सरकारी जो रुग्णाच्या सहवासात आठवड्यातील 20 तास त्यासोबत राहत असेल किंवा एखादा शाळेत नवीन कुष्ठरुग्ण निघाला असेल अशा मुला शेजारील मुलगा, मित्र, जो रुग्णाच्या सहवासात आठवड्यातील 20 तास त्यासोबत रहात असेल अशा सहवासीताना रिफाम्पीसिन नावाची त्याच्या वजनानुसार दिली जाणार आहे. जेणे करून कुष्ठरोगाचे  निर्मुलन लवकरात लवकर  होईल. या औषधामुळे जे कुष्ठरुग्ण आज पर्यन्त एम डी टी खाली आले नाहीत, असे रुग्ण  समाजात रोगाचा प्रसार करत आहेत. अशांना ही गोळी कुष्ठरोग जंतूचा प्रसार न होण्यास मदत करते. यासाठी सर्व समाज घटकांनी या मोहिमेस प्रतिसाद द्यावा. रिफांपसीन गोळी (औषध) कोणास देऊ नये. यात गर्भवती स्त्री, दोन वर्षाखालील बालकास, ज्यांना उच्च रक्तदाब आहे, ज्यांना किडणीचा आजार किंवा त्रास आहे, पोटाची उजवी बाजू दुखत असेल तर, रुध्यरोगाचा आजार असेल तर  यांना देऊ नये.    

       आपल्या घरी येणाऱ्या आरोग्य कर्मचाऱ्यांना घरातील सर्व सभासदांची तपासणी करुन घेण्यास आपण सर्वांनी सहकार्य करावे. जेणे करुन आपण कुष्ठरोगाचे लवकरातलवकर निर्मुलन करु व भारत कुष्ठरोग मुक्त करु.   

                                                                                       सुनिल पाटील

                                                                                          अवेद्यकीय  सहायक

                                                                                सहायक संचालक आरोग्य सेवा कुष्ठरोग

                                                                                           कार्यालय नांदेड

0000000

ग्रामपंचायत निवडणुकीच्या अनुषंगाने

दारु विक्री बंदचा आदेश

नांदेड, दि. 21 :- जिल्ह्यातील ऑक्टोंबर 2018 ते फेब्रुवारी 2019 या कालावधीत मुदत संपणाऱ्या व नव्याने स्थापित अस्तित्वात आलेल्या ग्रामपंचायतीच्या सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी 26 सप्टेंबर 2018 रोजी मतदान व 27 सप्टेंबर 2018 रोजी मतमोजणी होत आहे. त्यासंबंधी दारु विक्री बंद ठेवण्याचे आदेश जिल्हाधिकारी अरुण डोंगरे यांनी काढले आहेत.

मतदानाची प्रक्रिया मुक्त व निर्भयपणे शांततेत पार पाडण्यास मदत व्हावी, शांतता व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊन अनुचित प्रकार घडू नये, याकरीता मुंबई दारुबंदी कायदा 1949 चे कलम 142 (1) अन्वये प्राप्त अधिकाराचा वापर करुन जिल्हाधिकारी अरुण डोंगरे यांनी जिल्ह्यातील ग्रामपंचायत हद्दीतील मतदान होत असलेल्या ठिकाणी सर्व सीएल-3, एफएल-2 एफएल-3 (परवाना कक्ष), एफएल / बिआर-2 अनुज्ञप्त्या बंद ठेवण्याचा आदेश दिला आहे.

यामध्ये जिल्ह्यातील ग्रामपंचायत हद्दीतील मतदान होत असलेली गावे याठिकाणी मतदान संपण्यापुर्वी 48 तास अगोदर सायं 6 वाजेपासून अनुज्ञप्ती बंद ठेवण्याची तारीख व ठिकाणी 25 सप्टेंबर 2018 रोजी व मतदानाचा दिवस 26 सप्टेंबर 2018 रोजी संपुर्ण दिवस. मतमोजणी होत असलेल्या शहर / गावात मतमोजणीचा दिवस 27 सप्टेंबर 2018 रोजी मतमोजणीची प्रक्रिया पुर्ण होईपर्यंत हा आदेश लागू राहील. या आदेशाचा भंग करणाऱ्या अनुज्ञप्तीधारकाविरुध्द दंडात्मक कार्यवाही करण्यात येईल, असेही या आदेशात नमुद केले आहे.

000000

आयुष्यमान भारत-प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजनेचा जिल्हास्तरीय

उद्घाटन शुभारंभ 23 सप्टेंबर रोजी जिल्हा नियोजन भवनात होणार

नांदेड दि. 20 :- प्रधानमंत्री भारत सरकार यांच्या हस्ते रविवार 23 सप्टेंबर 2018 रोजी आयुष्यमान भारत-प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजनेचे उद्घाटन रांची (झारखंड) येथून देशभरात होणार आहे. या योजनेचा नांदेड जिल्हास्तरावरील उद्घाटन शुभारंभ रविवार 23 सप्टेंबर 2018 रोजी जिल्हाधिकारी कार्यालय परिसरातील जिल्हा नियोजन भवन येथे दुपारी 12 ते 2.30 यावेळेत करण्यात येणार आहे. त्याबाबत पूर्व तयारीची बैठक जिल्हाधिकारी अरुण डोंगरे यांच्या अध्यक्षतेखाली जिल्हाधिकारी यांचे निजी कक्षात आज घेण्यात आली. 

या कार्यक्रमास जिल्ह्यातील लोकप्रतिनिधींना आमंत्रित करुन जिल्ह्यात नोंद झालेल्या लाभार्थ्यांपैकी काही निवडक लाभार्थ्यांना प्रातिनिधिक स्वरुपात या योजनेच्या ई-कार्डचे वाटप करण्यात येणार आहेत. या योजनेत पात्र लाभार्थी कुंटुंबासाठी 5 लाख रुपये वर्षातून एकवेळा उपचारासाठी मिळणार आहेत. नांदेड जिल्ह्यात या योजनेचे 2 लाख 30 हजार लाभार्थी आहेत. सध्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय विष्णुपुरी नांदेड व मुखेड येथील उपजिल्हा रुग्णालयाचा या योजनेसाठी अंतर्भाव करण्यात आला आहे. यावेळी  जिल्हाधिकारी श्री. डोंगरे यांनी कार्यक्रमाच्या तयारीच्या अनुषंगाने  संबंधितांना निर्देश दिले.

बैठकीस जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अशोक काकडे, उपजिल्हाधिकारी अनुराधा ढालकरी, जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. बी. पी. कदम, शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ. सहस्त्रबुद्धे, जिल्हा नियोजन अधिकारी सुरेश थोरात, प्रभारी जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. विद्या झिने, करमणूक कर शाखा नायब तहसिलदार श्रीमती उषा इज्जपवार, निवासी वैद्यकीय अधिकारी डॉ. एच. आर. गुंटूरकर, डॉ. वाय. एस. चव्हाण, महात्मा फुले जन आरोग्य योजनेचे जिल्हा समन्वयक डॉ. विलास सर्जे, डॉ. अन्सारी, डॉ. दुर्गादास रोडे यांची उपस्थिती होती. 

यावेळी कार्यक्रमाच्या नियोजनाची माहिती जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. कदम यांनी तर योजनेची माहिती जिल्हा समन्वयक डॉ. सर्जे यांनी दिली. शेवटी आभार डॉ. गुंटूरकर यांनी मानले.

000000

सार्वजनिक गणेशमंडळामार्फत मतदार जनजागृती

नांदेड, दि. 19 :- धर्माबाद तालुक्यात एक गाव एक गणपती सार्वजनिक गणेश मंडळ येवती येथील सार्वजनिक गणेशमंडळामार्फत मतदार जनजागृती करण्यात आली.

यावेळी नायब तहसिलदार सुनील माचेवाड यांनी मतदार यादी शुद्धीकरण, नवीन मतदार नोंदणी, दुरुस्ती, स्थलांतर व मयत मतदारांचे नाव वगळणे या बाबींसाठी गावकऱ्यांनी बीएलओशी संपर्क साधावा, असे आवाहन केले.

मतदार नोंदणी विशेष संक्षिप्त पुनरिक्षण कार्यक्रम 1 सप्टेंबर ते 31 ऑक्टोंबर 2018 च्याअनुषंगाने श्री. माचेवाड  यांनी येवती येथे भेट दिली. सार्वजनिक गणेश मंडळ येवती येथे मतदार जनजागृती अभियानाचे बॅनर लावण्यात आले. याप्रसंगी बीएलओ शिवकुमार पाटील, गणेश मंडळाचे अध्यक्ष व पदाधिकारी, सरपंच, ग्रामसेवक मधुकर मुंगल, शालेय व्यवस्थापन  समिती अध्यक्ष बालाजी भोसले व गावकरी यांची उपस्थिती होती.

000000

ग्रामपंचायत निवडणुकीच्या मर्यादीत 

क्षेत्रापुरती 26 सप्टेंबर रोजी स्थानिक सुट्टी

नांदेड, दि. 19 :- नांदेड जिल्ह्यातील 13 ग्रामपंचायतीच्या सार्वत्रिक निवडणुकांसाठी मतदान होणार आहे त्या मर्यादीत क्षेत्रापुरती बुधवार 26 सप्टेंबर 2018 रोजीची स्थानिक सुट्टी जिल्हाधिकारी नांदेड यांनी जाहिर केली आहे.

राज्य निवडणूक आयोगाकडून निर्दिष्ठ कार्यक्रमानुसार घेण्यात येत असलेल्या ग्रामपंचायतीच्या ऑक्टोंबर 2018 ते फेब्रुवारी 2019 या कालावधीत मुदत संपणाऱ्या व नव्याने अस्तित्वात आलेल्या ग्रामपंचायतीच्या सार्वत्रिक निवडणुकासाठी तसेच सरपंच पदासाठी थेट निवडणुकीद्वारे भरण्यात येणाऱ्या रिक्त पदांच्या पोट निवडणुकांसाठी निवडणूक कार्यक्रम जारी करण्यात आला आहे. या ग्रामपंचायतीच्या सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी निवडणूक प्रक्रिया कार्यान्वतीत असून ग्रामपंचायत सार्वत्रिक मतदानाचा दिवस हा कार्यालयीन कामाचा दिवस असल्याने ग्रामपंचयातीच्या निवडणुका जेथे नियोजित आहेत, तेथील मतदारांना मतदानाचा हक्क बजावता यावा याकरीता महाराष्ट्र शासन परिपत्रक आणि शासन निर्णय राजस्व व सेवा विभाग नुसार निवडणूक आयोगाच्या 23 ऑगस्ट 2018 रोजीच्या आदेशान्वये नांदेड जिल्ह्यातील 13 ग्रामपंचायतीच्या सार्वत्रिक निवडणुकांसाठी मतदान होणार आहे. त्या मर्यादीत क्षेत्रापुरती बुधवार 26 सप्टेंबर 2018 रोजीची स्थानिक सुट्टी जिल्हाधिकारी नांदेड यांनी जाहिर केली आहे. त्याबाबत अधिसुचना निर्गमीत करण्यात आली आहे.

000000

ग्रामपंचायत निवडणूक

मतदान-मतमोजणी केंद्र परिसरात 144 कलम

नांदेड दि. 19 :-जिल्ह्यात ग्रामपंचायत सार्वत्रिक व पोटनिवडणुकीची संपूर्ण प्रक्रिया शांततेत, निर्भय व न्याय्य वातावरणात पार पाडण्याच्या दृष्टीकोणातून तसेच निवडणूक कालावधीत कायदा, सुव्यवस्था अबाधीत रहावी यादृष्टीने बुधवार 26 सप्टेंबर 2018 रोजी मतदान केंद्र परिसरात व गुरुवार 27 सप्टेंबर 2018 रोजी मतमोजणी केंद्र परिसरात फौजदारी प्रक्रिया संहिता 1973 चे कलम 144 अन्वये जिल्हादंडाधिकारी अरुण डोंगरे यांनी आदेश लागू केला आहे.

जिल्ह्यातील ज्या ग्रामपंचायतीच्या मतदानाच्या दिवशी मतदान केंद्राच्या तसेच मतमोजणीच्या दिवशी संबंधीत तहसिलदार यांनी निश्चित केलेल्या मतमोजणी केंद्राच्या हद्दीपासून 200 मीटर परिसरातील मंडपे, सर्व दुकाने, मोबाईल, कॉडलेस फोन, पेजर, वायरलेस सेट, ध्वनीक्षेपके, सर्व प्रकारचे फेरीवाले व इतर इलेक्ट्रॉनिक्स उपकरणे, निवडणुकीच्या कामाव्यतीरिक्त खाजगी वाहन, चिन्हांचे प्रदर्शन व निवडणुकीच्या कामाव्यतीरिक्त व्यक्तीस प्रवेश करण्यासाठी प्रतिबंधीत करण्यात आले आहे.

हा आदेश मतदान केंद्राच्या हद्दीपर्यंत 26 सप्टेंबर 2018 रोजी मतदान सुरु झाल्यापासून मतदान संपेपर्यंत तर मतमोजणी केंद्राच्या हद्दीपर्यंत 27 सप्टेंबर 2018 रोजी सकाळी 6 वाजेपासून ते मतमोजणी प्रक्रिया संपेपर्यंत अंमलात राहील, असेही आदेशात म्हटले आहे.

00000

किनवट औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेत

तासिका तत्वावरील पदांसाठी मुलाखती

नांदेड दि. 19 :- शासकीय औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था किनवट येथे जोडारी, कार्यशालेय गणित व चित्रकला आणि संधाता या व्यवसायाच्या निदेशकांच्या रिक्त पदावर अत्यंत तात्पुरत्या स्वरुपातील तासिक तत्वावर काम करण्यास इच्छूक असणाऱ्या विहित शैक्षणिक अर्हताधारक उमेदवारांनी सोमवार 24 सप्टेंबर 2018 रोजी सकाळी 11 वा. शैक्षणिक अर्हतेच्या प्रमाणपत्रासह औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था किनवट येथे मुलाखतीसाठी स्वखर्चाने उपस्थित रहावे. निवड झालेल्या उमेदवारांना शासनाच्या नियमाप्रमाणे तासिकेनुसार मानधन देय राहील, असे आवाहन किनवट येथील औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेचे मुकुंद कुलकर्णी यांनी केले आहे.

000000